Welkom 
Zoeken 
Signalement 
Geschiedenis 
Anatomie
  Het Geraamte
  Biofeedback
   en Hersenen
  De Zintuigen
  Zenuwstelsel
  Spieren en
   Beweging
  Hart en
   Longen
  Spijsvertering
  Voortplanting
  Huid en Vacht
  Erfelijkheid
  Vachtkleuren
De Wilde Kat
Een kat in huis 
Verzorging 
Voeding 
Op Reis 
Naar de Dierenarts 
Medisch
Voortplanting 
Fokken
Een Kitten
Rassen overzicht
Adressen 
Tips 
Spreekbeurten 
Disclaimer 
CatsGroove

Het zenuwstelsel

Het zenuwstelsel regelt alle aspecten van het leven. Het regelt (samen met het hormonale systeem) elke natuurlijke functie en is via de hersenen & hypofyse verbonden met dit hormonale systeem. De perfecte samenwerking tussen beide systemen zorgt voor een goed gestuurd lichaam:
  • Hormonen werken langzaam en hebben een blijvend effect;
  • Het zenuwstelsel heeft een ingewikkeld circuit en reageert snel, precies en direct op interne gebeurtenissen.
Het zenuwstelsel bestaat uit verschillende gebieden, die enerzijds worden gestuurd door de kat en anderzijds aangedreven door diepere, onbewuste niveaus.

Informatie verplaatst zich via het zenuwstelsel in 2 richtingen:
  1. Motorische zenuwen geleiden de informatie van de hersenen naar het lichaam. Zo weet een kat hoe hij met een bepaald gevoel moet omgaan.
  2. Gevoelszenuwen sturen de informatie naar de hersenen en geven aan hoe de kat zich voelt.
Centraal en perifeer stelsel

Centrale zenuwstelsel

De hersenen en het ruggenmerg vallen onder het centrale zenuwstelsel. Men noemt dit ook wel het commando-centrum van het lichaam en de snelweg voor het transport van de zenuwprikkels.

Perifere zenuwstelsel
Dit bestaat uit de hersenzenuwen en de ruggenmergzenuwen. Het perifere zenuwstelsel krijgt informatie over aanraking, druk, pijn, temperatuur en geeft instructies aan de spieren. Zo gaan de hersenzenuwen over de aangezichtsspieren en de overbrenging van informatie van de zintuigen. De hersenzenuwen bevinden zich in de hersenstam en spreiden zich uit vanuit de hersenen. De ruggenmergzenuwen verlaten het ruggenmerg over de hele lengte en koppelen zo de zenuwstelsels.

Er bestaat geen fysieke verdeling van het zenuwstelsel, want zenuwcellen bevinden zich deels in het perifere en deels in het centrale zenuwstelsel.

Chemische boodschappers
Zoals de naam al weergeeft, bestaat het zenuwstelsel uit zenuwcellen (neuronen). Neuronen ondersteunen structuurverschaffende cellen en produceren myeline. Een neuron bestaat uit dentrieten (vertakte structuren), die de boodschappen van andere cellen ontvangen. Elke cel heeft een axon of neuriet; dit is een lange staartachtige uitloper, die boodschappen naar andere cellen of organen verstuurt. De neuronen raken elkaar nooit.

Al deze boodschappen worden geleid door neurotransmitters (chemische verbindingen geproduceerd in de neurieten) die in de synaps zweven (kleine ruimte tussen de zenuwcellen).

Op elk moment, zelfs als de kat in diepe slaap is, worden er grote hoeveelheden signalen over en weer gestuurd door het zenuwstelsel. Elke cel zendt boodschappen naar duizenden andere cellen.

Zenuwstelsel1.
Aangezichtszenuw
Regelt de gezichtsuitdrukking
2.
Hersenzenuw
commandopost
3.
Ruggenmerg
Veilig opgeborgen in de ruggengraat
4.
Ruggenmergzenuwen
Treden in paren tussen de wervels door uit het ruggenmerg
5.
Sacrale zenuwen
Het ruggenmerg splitst zich in zenuwbundels
6.
Staartzenuwen
Kunnen beschadigen als de staart ergens tussen komt of eraan getrokken wordt
7.
Zenuwen verlaten ruggenmergkanaal
8.
Geslachtszenuw
Staat in verbinding met de genitaliën
9.
Feromale zenuw
Voedt de voornaamste strekspier van de achterpoot

Willekeurige controle
De miljoenen zenuwvezels in het perifere zenuwstelsel zijn samengepakt tot bundels of zenuwen. De zenuwvezels leiden de informatie van de huid en de spieren naar de hersenen en ze leiden de instructies van de hersenen weer terug naar de spieren. Een zenuwvezel van een enkele cel kan tot 30 cm lang zijn; de hele opbouw van de vezel lijkt (anatomisch gezien) op een taai wortelgestel.
10.
Perifere zenuwen
Brengen informatie over van en naar de spieren en de huid
11.
Grote hoeveelheid zenuwen naar de poten
12.
Radiale zenuw
Voedt de voornaamste strekspier van de voorpoot


Onbewuste sturing
De meeste functies worden gestuurd gedaan:
Gevoelszenuwen zenden boodschappen naar de hersenen en motorische zenuwen brengen deze boodschappen weer terug naar de spieren. De spieren worden aangezet om gecontroleerd te werk te gaan, zodat de kat zijn prooi kan vangen.

Andere activiteiten worden gedaan door een onbewuste sturing:
Bij onbewuste sturing gaat het meestal om de interne organen, het ademen, de spijsverteringsprocessen en het reguleren van de hartslag. Deze activiteiten worden gestuurd door het autonome zenuwstelsel. Het autonome zenuwstelsel bestaat uit 2 delen: het sympathische en parasympathische deel.

Het sympathische deel
Dit zorgt voor een prikkel tot activiteit.

Het parasympathische deel
In tegenstelling tot het sympathische deel zorgt dit voor een afzwakking van de activiteitsprikkels.

Een voorbeeld:
Een kat is ontspannen en het parasympathische deel heeft de overhand: de kat heet ontspannen pupillen en de hartslag & ademhaling zijn langzaam en regelmatig.

Raakt de kat dan opgewonden, dan krijgt het sympathische deel de overhand: de hypothalamus en de hypofyse worden aangezet tot prikkeling van de bijnieren voor een vecht- of vluchtreactie. Het is een ingewikkelde reactie, maar het gebeurt vliegensvlug!
Het bloed gaat van de interne organen naar de spieren, het hart gaat sneller kloppen, kleine onderhuidse spiertjes zorgen dat de haren overeind gaan staan en de pupillen verwijden zich om beter te kunnen zien.

De Myelineschede1.
Axon
2.
Myeline
3.
Neurolemmocyten
4.

Oligodendrocyten


De myelineschede
De myeline is een vettig, beschermend vlies rondom de grootste axonen en voert de communicatiesnelheid langs de zenuwen op. De zenuwen van de kat worden bij de geboorte zeer snel en effectief voorzien van een mergschede.

Een zenuwvezel bestaat uit:
- een axon
- de myelineschede
- een cel die myeline aanmaakt

Myeline wordt geproduceerd door:
- oligodendrocyten (in het centrale zenuwstelsel)
- neurolemmocyten (in het perifere zenuwstelsel)

ManxInherente problemen
Sommige katten lijden aan een aangeboren neurologische afwijking (de zogeheten "open rug") en dit komt het meeste voor mij Manxkatten. Een open rug zorgt ervoor dat er geen normale werking van de zenuwen kan plaatsvinden. Sommige Manxen hebben misvormde sacrale- en staartzenuwen, waardoor ze incontinent zijn.

Neurologische problemen
Neurologische problemen komen bij katten gelukkig maar zelden voor. Er zijn een aantal virusinfecties (Rabiës, Panleukopenia Virus, Feline Infectieuze Peritonitis), vergif en vele parasieten (Toxoplasma) die schadelijk zijn voor de zenuwen.

De grootste oorzaak in de zenuwbeschadigingen is echter verkeersongelukken: bijna de helft van alle aangereden katten heeft hoofdverwondingen! Ook gebroken ruggen komen veel voor; dit gaat weer gepaard met onvermijdelijke ruggenmergbeschadigingen. Zenuwcellen hebben niet de mogelijkheid om zichzelf te herstellen, in tegenstelling tot andere lichaamscellen.

Automatisch geregeld
De onwillekeurige functies en activiteiten worden door het autonome zenuwstelsel geregeld en als een kat lekker ontspannen is, heeft het parasympathische zenuwstelsel de overhand. Tijdens stress neemt het sympathische stelsel het over, verhoogt de hartslag, verwijden de pupillen en wordt er bloed naar de spieren gepompt.

Automatisch geregeld

1.
Centrale Zenuwstelsel
Regelt de parasympathische prikkels
2.
Huid en vacht
Bloedvaten, zenuwcellen aan de oppervlakte en zweetklieren worden gevoed door zenuwknopen
3.
Gecombineerde controle
De lever en het spijsverteringskanaal worden door dezelfde zenuwknoop bestuurd
4.
Nieren
Deze ontvangen uitsluitend signalen van het parasympathische stelsel
5.
Sturing vanuit de hersenstam
Een plaats vanwaaruit het parasympathische stelsel lichaamsfuncties bestuurt
6.
Slokdarm en luchtpijp
Deze twee ontvangen uitsluitend signalen van het sympathische stelsel
7.
Longen
Er is maar een bepekte bewuste controle over de ademhaling
8.
De ingewanden
Het spijsverteringskanaal valt niet onder het willekeurige zenuwstelsel
9.
De blaas
Ook de urinelozing valt onder het willekeurige zenuwstelsel
10.
De anale sluitspier
De ontlasting wordt door het willekeurige zenuwstelsel geregeld
11.
Zenuwknopen
Deze zenuwknopen onder het ruggenmergkanaal regelen sympathische prikkels


Teksten door: Nathalie Laenen - Illustraties door: Alan Belmer