Welkom 
Zoeken 
Signalement 
Geschiedenis 
Anatomie
  Het Geraamte
  Biofeedback
   en Hersenen
  De Zintuigen
  Zenuwstelsel
  Spieren en
   Beweging
  Hart en
   Longen
  Spijsvertering
  Voortplanting
  Huid en Vacht
  Erfelijkheid
  Vachtkleuren
De Wilde Kat
Een kat in huis 
Verzorging 
Voeding 
Op Reis 
Naar de Dierenarts 
Medisch
Voortplanting 
Fokken
Een Kitten
Rassen overzicht
Adressen 
Tips 
Spreekbeurten 
Disclaimer 
CatsGroove

Het spijsverteringsstelsel

Het spijsverteringsstelsel heeft een aantal belangrijke functies in het kattenlichaam:
  • Het biedt bescherming tegen ziekteverwekkers en schadelijke bacteriën die de kat per ongeluk binnenkrijgt;
  • Het binnengekregen voedsel wordt binnen 24 uur verorberd, verteerd, verbruikt, gedehydreerd en uitgescheiden;
  • Het zorgt ervoor dat de (ingewikkelde) samenstelling van de eiwitten, koolhydraten en vetten uit het eten worden afgebroken en worden omgezet in (eenvoudige) moleculen. Deze moleculen kunnen dan gemakkelijk in het bloed worden opgenomen (via de wand van de dunne darm).
In principe is het spijsverteringsstelsel van de kat hetzelfde als dat van ons, maar er is één belangrijk verschil: het is eenvoudiger. De kat is een vleeseter en daarom heeft hij geen blindedarm en zijn de darmen korter.

Opname en vertering
Hoe neemt de kat nou voedsel op in zijn lichaam en hoe wordt dit voedsel dan verteerd? In het volgende wordt dit proces uitgebreid toegelicht:
  • Wanneer de kat eet, scheuren de tanden het vlees uiteet en de weerhaakjes van de tong schrapen het vlees van het bot;
  • Tijdens het eten komt er speeksel vrij, dat ervoor zorgt dat het voedsel wordt gebonden en kan worden doorgeslikt;
  • Het voedsel gaat nu via de slokdarm naar de maag, waar de vezels & eiwitten worden afgebroken door een zuur en een enzym. De uitscheiding van deze verterende sappen wordt door hormonen gestuurd. Het slijm dat door de maag afgescheiden wordt, dient tegen bescherming van zichzelf en de darmen.
  • In de maag wordt het voedsel door contracties gemengd en vervolgens naar de twaalfvingerige darm gestuurd;
  • Hier wordt het voedsel weer gemengd met vetoplossende gal (uit de galblaas) en enzymen (uit de pancreas);
  • De vertering gaat verder in de dunne darm, waar voedingsstoffen (via de darmwand) worden geabsorbeerd;
  • Deze voedingsstoffen gaan dan via het bloed naar de lever, het grootste orgaan. Voedingsstoffen worden nu verwerkt tot aminozuren en vetzuren (de "bouwstenen" van het leven van een kat). De lever breekt ook alle giftige stoffen af.
Een kat sterft als hij geen vlees eet, maar waardoor komt dat eigenlijk? De oorzaak hiervan ligt in de lever van de kat. Deze heeft dierlijke eiwitten nodig om alle benodigde zuren aan te maken. Zodra de kat geen vlees meer eet, komen de dierlijke eiwitten niet meer bij de lever en kunnen de zuren niet meer aangemaakt worden.

De bek van een vleeseter
Het vlees wordt door de tanden uit elkaar gescheurd en de tanden worden (in een natuurlijk dieet) schoon gehouden door over het bot te schrapen. Doordat huiskatten dit vaak niet kunnen, hebben ze vaak een slecht gebit.

Gebit van de kat
1.
Twee hoektanden
2.
Twee
Molaren
3.
Zes
snijtanden
4.
Zes
snijtanden
5.
Twee hoektanden
6.
Zes premolaren
7.
Vier premolaren
8.
Twee
molaren


Het gebit
De wisseling van het melkgebit naar het volwassen gebit gaat bij een kat erg snel: binnen 6 maanden wisselen de 26 vlijmscherpe melktandjes in 30 blijvende tanden. Kittens worden geboren met deze 26 tandjes.
De tanden hebben verschillende functies:
  1. De bovenste en onderste tanden dienen om de prooi of het voer te grijpen;
  2. De hoektanden grijpen en doden;
  3. De premolaren en molaren snijden, scheuren en kauwen het vlees.
Het aantal molaren is klein en de bovenste tanden zijn rudimentair; ze zijn niet persé nodig bij een natuurlijk vleesdieet.

Afvalstoffen
In het spijsverteringsstelsel worden eerst de voedingsstoffen opgenomen en vervolgens worden de afvalstoffen afgescheiden. Hoe gaat dit proces in z'n werk?

  • De afvalstoffen komen in de dikke darm, waar ze (samen met kwaadaardige bacteriën) worden afgebroken door goedaardige bacteriën;
  • Water wordt vervolgens via de wand van de dikke darm geabsorbeerd en slijm wordt dan afgescheiden om de droge afvalstoffen beter te kunnen afvoeren. Als het rectum vol raakt, wordt de ontlasting op gang gezet. Dit wordt met behulp van zenuwen gedaan;
  • Afvalstoffen worden door het bloed van de lever naar de nieren gevoerd. In de nierbuisjes wordt alles gefilterd en met de urine uitgescheiden.
De nieren zijn een belangrijk orgaan in het lichaam. Wanneer nieren ziek worden, hebben ze moeite met het afvoeren van de bijproducten van de eiwitstofwisseling en de spierinspanning. Nierbuisjes kunnen door ziekte en ouderdom afsterven, dit is te merken aan het meer gaan drinken en plassen van de kat. Dit gebeurt pas na een verlies van 75% van de nierbuisjes.

De toestand van de nieren wordt aangegeven door de hoeveelheid van chemicaliën in het bloed. Zieke nieren kunnen behandeld worden door het verminderen van de hoeveelheid eiwitten in het dieet en door lichamelijke inspanningen.

Een andere belangrijke functies van de nieren zijn:
  • Zorgen dat het chemische evenwicht in het bloed gehandhaafd blijft;
  • Het activeren van vitamine D;
  • Het regelen van de bloeddruk;
  • Het produceren van een hormoon dat de productie van rode bloedcellen stimuleert.

Kat met muis in de bekEen welbewuste beet
De hoektanden van de kat zitten in gevoelig weefsel. Wanneer de kat een prooi gevangen heeft, zoekt hij naar een klein kuiltje in de nek, achter de schedel. Hier passen de hoektanden van de kat perfect in en vervolgens bijt de kat in één keer de ruggengraat door. De prooi is dan direct dood.

Spijsverteringshormonen
Hormonen regelen de spijsvertering en worden geproduceerd door de alvleesklier, de schildklier en de bijschildklier.

Alvleesklier
De alvleesklier produceert insuline. Door insuline kunnen cellen glucose uit het bloed opnemen. Insuline wordt echter "tegengewerkt' door veel hormonen: katten kunnen suikerziekte krijgen door een overactieve schildklier, bijnieren of hypofyse.

Schildklier
De schildklier regelt de snelheid van de stofwisseling en bestaat uit twee lobben aan beide kanten van de luchtpijp. Raskatten hebben vaak een hogere activiteit van de schildklier. Hartkloppingen, gewichtsverlies en razende honger worden veroorzaakt door een overactieve schildklier. Dit was toto 1978 zo goed al onbekend, maar tegenwoordig is het bij oudere katten "gewoon".

Bijschildklier
De naam zegt het al: de bijschildklier ligt naast de schildklier. Het produceert een hormoon dat ervoor zorgt dat kalk wordt onttrokken aan het bot. Dit is belangrijk voor de samentrekking van de spieren.

De spijsvertering
De kat eet vaak kleine porties en de spijsvertering en uitscheiding zijn hier volledig op ingesteld. Het voedsel gaat dan via de slokdarm naar de maag, waar de vertering begint. Kleine beetjes verteerd voedsel gaan telkens via de maag naar de dunne darm en hier worden de voedingsstoffen geabsorbeerd. De dikke darm absorbeert water en in de nieren worden afvalstoffen uit het bloed gehaald. De afvalstoffen gaan nu naar de blaas en worden zo afgevoerd.

De spijsvertering
1.
Speekselkliertjes - Speeksel zorgt voor een gemakkelijke doorvoer naar de maag
2.
Schildklier en bijschildklier
3.
Slokdarm - Peristaltische bewegingen stuwen het voedsel naar de maag
4.
Elastische wand rekt gemakkelijk
5.
Maagkringspier - Kringspier die de ingang van de maag afsluit
6.
Lever - Verwerkt voedingsstoffen en maakt gal aan
7.
Alvleesklier - Scheidt spijsverteringsenzymen af en het hormoon insuline
8.
Maagportier - Kringspier tussen maag en twaalfvingerigedarm
9.
Dunne darm - Voedingsstoffen worden geabsorbeerd
10.
Blaas - Een kattenblaas heeft inhoud van 100 ml
11.
Maag - Produceert zuren en enzymen die de vertering starten.
De maagspieren kneden het voedsel
12.
Nieren - Zuiveren het bloed van afvalproducten
13.
Urineleiders - Voeren afvalstoffen naar de blaas
14.
Dikke darm - Absorbeert water uit de vaste afvalstoffen
15.
Endeldarm - Vaste uitwerpselen worden via de anus geloost
16.
Anale sluitspier - Door de hersenen aangezet tot ontspanning om te kunnen ontlasten
17.
Urinebuis

Spijsverteringsstoornissen
Een kat geeft wel eens over, om vaak minder ernstige redenen: hij heeft te snel gegeten, hij heeft en verwijde slokdarm of er zijn haren ingeslikt tijdens het likken.
Moet een kat écht braken, dan wordt de maaginhoud (door samentrekkingen van de maag en de buikwand) naar boven gedreven; dan kan de oorzaak ernstiger zijn. Diaree en braken komen om diverse redenen vaak voor bij katten:
  • Voedselallergie;
  • Binnengekregen vreemde voorwerpen;
  • Verandering in het dieet;
  • Vergif;
  • Parasieten;
  • Ontstekingen.
Oudere katten kunnen nier-, lever-, of alvleesklierproblemen krijgen. Ook kunnen ze last krijgen van een overactieve schildklier, darmkanker of darmontstekingen. Katten hebben een voedingsstof om melksuiker (lactose) te verteren, maar bij volwassen katten ontbreekt dit enzym nog wel eens. Hierdoor kan diaree ontstaan.
Andere intoleranties zijn minder gemakkelijk aan te tonen.

Zoals al eerder is beschreven, breekt de lever giftige stoffen af. Sommige medicijnen worden maar langzaam door de lever verwerkt: de lever heeft ca. 72uur nodig om aspirine af te breken. Daarom zijn kleine hoeveelheden al gevaarlijk als ze meer dan twee keer per week toegediend worden. Andere medicijnen zijn zelfs in nog kleinere doses fataal voor een kat. De nieren kunnen onherstelbaar beschadigd worden door giftige stoffen; denk hierbij aan bijvoorbeeld anti-vries.

Katten spelen graag met touwtjes en vergelijkbare voorwerpen. Wanneer de kat een touwtje inslikt, kan zit als een lus om de tong of zelfs in de darmen vast komen te zitten. Belangrijk is dat er dan niet aan getrokken wordt, maar dat er direct naar de dierenarts gegaan wordt!

Oorzaken van braken:
  • Feline Immunodeficientie Virus (Fy)
  • Feline Leukemie Virus (FeLV)
  • Feline Panleukopenie Virus (FIP)
  • De parasiet Giardia
  • Hartworm
  • Soms: een ontsteking in de maag (veroorzaakt door stress)

Urologische problemen
Het bloed wordt door de nieren gezuiverd van ongewenste of giftige substanties en dit wordt vervolgens doorgeven aan de blaas. Blaasgruis (PUS) kan voorkomen in de lagere urinewegen (de blaas en de urinebuis) en kan worden veroorzaakt door een infectie of dieet. Blaasontsteking kan ook voorkomen en hier gaat een branderig gevoel mee gepaard. Sommige katten kunnen hier emotioneel niet tegen.

Blaasgruis

Feline Urological Syndrome (FUS, blaasgruis)
Bij blaasgruis vormen zich kristallen of stenen in de blaas; deze kunnen zo groot zijn dat de urinebuis geblokkeerd wordt. De kat heeft dan veel pijn bij het plassen.


Teksten door: Nathalie Laenen - Illustraties door: Alan Belmer