Welkom 
Zoeken 
Signalement 
Geschiedenis 
Anatomie
  Het Geraamte
  Biofeedback
   en Hersenen
  De Zintuigen
  Zenuwstelsel
  Spieren en
   Beweging
  Hart en
   Longen
  Spijsvertering
  Voortplanting
  Huid en Vacht
  Erfelijkheid
  Vachtkleuren
De Wilde Kat
Een kat in huis 
Verzorging 
Voeding 
Op Reis 
Naar de Dierenarts 
Medisch
Voortplanting 
Fokken
Een Kitten
Rassen overzicht
Adressen 
Tips 
Spreekbeurten 
Disclaimer 
CatsGroove

De voortplanting
De meeste katten zijn "puber" (en dus geslachtsrijp) als ze ongeveer 6 tot 9 maanden oud zijn. Enkele andere rassen, zoals Oosterse katten, zijn eerder geslachtsrijp: vanaf 4 maanden.
Vele kattenliefhebbers -en eigenaren zullen weten dat hun kat (poes) in het begin van het jaar krols wordt. Poezen zijn in deze periode krols, omdat de dagen dan langer worden en de geboortes plaatsvinden in het voorjaar en de zomer (dan is er genoeg voedsel). De voortplanting van de kat is dus zeer efficiënt en sluit aan bij het solitaire bestaan van de kat.
Katers zijn altijd bereid om een poes te dekken, maar "mogen" dit pas doen als de poes laat weten dat ze krols is. Dit doet ze door te "roepen" en urinemarkeringen met hormonen te verspreiden.
Het is niet zo dat de poes haar ovulatie heeft, gedekt wordt en daarna zwanger wordt. Bij katten gaat dit proces anders dan bij mensen; het kan namelijk zijn dat er geen kater in de buurt is om te dekken, aangezien elke kat zijn eigen jachtgebied heeft. Moeder Natuur heeft hier iets op gevonden: zodra de poes gedekt is, ovuleert ze pas. Het eitje komt dus na de dekking vrij en op deze manier verspilt de poes haar eicellen niet.

Het voortplantingssysteem van de kater
Vanaf de puberteit staat het voortplantingssysteem van de kater "startklaar" voor elke gelegenheid die zich voordoet. Het zaad en testosteron (het mannelijke hormoon) worden door het LH hormoon, ook wel luteïserend hormoon, in de hypofyse aangemaakt. Het zaad wordt zijn hele leven geproduceerd en begint in de (kronkelende) buisjes in de testikels.
Ook katers hebben testikels buiten het lichaam, in een zak. Deze zak noemt men ook wel het scrotum en hangt buiten het lichaam. Op deze manier is de temperatuur van de testikels lager en kan de zaadproductie op een optimaal niveau plaatsvinden. Het zaad wordt vervolgens bewaard in de bijbal en wanneer het zaad nodig is, vervolgt het de weg via de 2 zaadleiders naar de prostaat. In de prostaat wordt uiteindelijk een suikerrijke transportvloeistof toegevoegd aan het zaad.

Katers zwerven, sproeien en vechten het hele jaar door; dit is typisch geslachtsgebonden gedrag en wanneer een kater een poezengeur opvangt (d.m.v. het Orgaan van Jacobson), wordt zijn voortplantingssysteem 'geactiveerd'. De kater zal er dan ook alles op zetten om de desbetreffende poes te vinden en als het nodig is, zal hij zeker om haar vechten.

Voortplantingssysteem bij kater
  1. Zaadleiders
  2. Zaad wordt opgeslagen in de bijbal
  3. Zaadballen - Reageerd op luteïserend hormoon door zaad te produceren
  4. Penis
  5. Penishaakjes - Schuren bij terugtrekken langs de vagina
  6. Zwellichaam - de functie hiervan is bij de kat nog onbekend
  7. Prostaatklier - Produceert semen om zaad te vervoeren
  8. Blaas
  9. luteïserend hormoon komt met het bloed in de testikels
  10. Geurprikkel - Hij snuift de geur van de poes op
Voortplantingssysteem bij de kater
De reproductieve organen van de kater zijn constant bereid om 'ingezet' te worden. Dit begint vanaf de leeftijd van ongeveer 6 à 9 maanden, in de puberteit. Wanneer een krolse poes haar geur heeft verspreid of haar lokroep geeft, gaan de hersenen van de kater aan de slag en analyseren ze deze informatie. De hersenen zenden dan hormonale signalen naar de voortplantingsorganen en daardoor is de kater direct bereid om te paren.

Het voortplantingssysteem van de poes
Zoals al bij "de voortplanting" is verteld, wordt de poes krols als de dagen lengen. Wanneer de dagen weer korter worden, wordt de poes dus ook minder krols. De cycli van de poes zijn seizoensgebonden en ze wordt dan ook vaak per jaar krols. Maar waarom worden poezen krols als de dagen langer worden?

Door het toenemende zonlicht aan het einde van de winter stimuleert het FSH (follikel stimulerend hormoon) hormoon de hypofyse. Hierdoor worden cities en oestrogeen (het vrouwelijke hormoon) geproduceerd in haar eierstokken. De urinemarkeringen met hormonen die door de poes worden verspreid als ze krols is, hebben ermee te maken dat er oestrogeen in de urine terecht komt. Deze markeringen trekken katers aan. De eierstokken van de poes hangen achter de nieren, aan de bovenwand van de buikholte.

Er is al eerder verteld dat de poes pas de eitjes van de poes uit de eierstokken komen, als de poes gedekt is door een kater. Zij heeft dan ook vele eitjes "klaarliggen" in haar pubertijd, zodat ze altijd vruchtbaar is en kittens kan krijgen.

Voortplantingssysteem poes
  1. Zenuwen informeren de hersenen
  2. Follikel Stimulerend Hormoon wordt naar de eierstokken gestuurd
  3. Eierstokken
  4. Baarmoeder - bij de kat in twee aparte hoorns gesplitst
  5. Blaas
  6. Baarmoederhals - Opent tijdens de dekking om zaad toe te laten
  7. Vagina
  8. Vulva - Geprikkeld door haakjes op de penis.



Voortplantingssysteem bij de poes

In tegenstelling tot de kater zijn de reproductieve organen bij de poes actief in heftige, krolse periodes. Zij gaat in deze periodes op zoek naar een kater en bewaart haar eitjes zorgvuldig totdat ze gedekt is. Tijdens de dekking zorgt de infonnatie vanuit de vagina ervoor dat het Follikel Stimulerend Hormoon (FSH-hormoon) geproduceerd wordt. Hierdoor komen de eitjes tussen 24 en 48 uur na de dekking vrij.

Sterilisatie
Er zit een verschil tussen de sterilisatie van een kater en een poes. Bij een poes is de ingreep een stuk groter, want hierbij dient een buikoperatie uitgevierd te worden. Tijdens deze operatie worden de eierstokken en de baarmoeder volledig verwijderd. Sterilisatie kan voor de volwassenheid plaatsvinden.

De sterilisatie van een kater verloopt gemakkelijker dan bij een poes. Bij een kater worden via een sneetje in het scrotum de testikels verwijderd en de zaadleiders en de bijbehorende bloedvaten worden afgebonden. Een kater kan gesteriliseerd worden vanaf 8 maanden.
Steriliseren
  1. Scrotum
  2. Zaadleiders
  3. Vulva
  4. De baarmoedermond wordt gehecht

De paring
De paring wordt voor het grootste gedeelte bepaald door de poes, omdat zij aangeeft wanneer de kater haar mag dekken. Deze seksuele handelingen van katten zijn erg luidruchtig, maar ook opmerkelijk waardig.
Normaal leven en jagen katten alleen, maar de poes overwint deze drang door katers te laten merken dat ze krols is. Dit doet ze door haar geur te verspreiden en door meer te plassen. Maar ze doet ook andere dingen: ze sleept zich voort met haar voorpoten (alsof haar achterpoten verlamd zijn), ze steekt haar achterwerk de lucht in, strekt zich helemaal uit en rolt over de grond. Ze kan soms ook heel doordringend miauwen, wat erop lijkt alsof ze veel pijn heeft, maar dit is niet zo. Het is een soort aandachttrekkerij t.o.v. de katers.


Na deze seksuele taferelen krijgt de kater toestemming om haar te dekken; de kater mag dit niet doen vóórdat ze er helemaal klaar voor is (de poes heeft dus eigenlijk de touwtjes in handen). Wanneer de kater toestemming krijgt, zal hij haar bij het nekvel grijpen en haar meteen dekken.

De eitjes worden pas na de dekking vrijgelaten uit de eierstokken en deze vrijlating wordt gestimuleerd door de haakjes aan de penis van de kater. Tijdens het terugtrekken schuren deze haakjes langs de vulva (vagina). De poes zal nu 'schreeuwen' en zich omdraaien om hem te bijten, maar een ervaren kater weet haar onder controle te houden bij het nekvel. De kater laat haar pas los, als hij zeker weet dat hij veilig is. Meestal is 1 dekking niet voldoende en zijn er 2 of meer dekkingen nodig; de paring zal daarom vaker plaatsvinden en de kater zal de eerste van het stel zijn die ermee wil stoppen. Na deze paring mogen andere katers de poes ook dekken.

Het FSH-hormoon stimuleert de eierstokken pas tot vrijlating van de eitjes als er voldoende dekkingen zijn geweest. De eitjes gaan dan via de eierleiders naar de 2 baarmoederhoorns en hierna is er een periode van 2 tot 2 weken dat er rust heerst. Na deze periode kan de poes weer krols worden en begint de hele 'procedure' weer opnieuw. Ongesteriliseerde poezen kunnen onder invloed van kunstlicht bijna constant krols zijn.

Vele Vaders
Vele vaders
Omdat er zoveel verschillende kleurencombinaties in de vacht van kittens zijn, is het moeilijk te achterhalen hoeveel katers er betrokken zijn bij één nest. Dit is alleen te bepalen door paringen toe te staan bij een gecontroleerde groep, waarbij er een variatie is van op specifieke kleur gefokte raskatten.

Zwangerschap en geboorte
Hierboven is aangegeven dat de eitjes in de baarmoederhoorns gaan en daar vindt dan de bevruchting plaats. De foetussen liggen in de beide baarmoederhoorns in een rij. Doordat het lichaam van de poes progesteron (het zwangerschapshormoon) aanmaakt, ontstaan er gedragsveranderingen en zwellen de borstklieren op. Na ongeveer 63 dagen bevalt de poes van haar kittens en komt de melkproductie, gestimuleerd door het zuigen van de kittens, op gang. Na een paar dagen is het waarschijnlijk dat de mamma-poes het nest verlaat en de kittens één voor één naar een andere plaats 'verhuisd'. Deze nieuwe plek heeft geen vreemde of nare geuren en is daarom veiliger.


Teksten door: Nathalie Laenen - Illustraties door: Alan Belmer